Chợ truyền thống cần phải thay đổi và nâng cấp

Trong xu thế phát triển của hiện đại hóa, những mô hình chợ tiện lợi, siêu thị, trung tâm thương mại ra đời dường như đang làm mờ nhạt dần hình ảnh của những khu chợ truyền thống. Tuy nhiên, thực tế, chợ truyền thống vẫn luôn có vị trí nhất định trong đời sống.

Nét văn hóa rất riêng

Chợ truyền thống dường như đã trở thành một nét văn hóa rất riêng của Việt Nam. Cho đến thời điểm này, khi tốc độ đô thị hóa một cách nhanh chóng với sự xuất hiện của nhiều mô hình mua sắm hiện đại. Thì sự gắn bó của người dân đối với các chợ truyền thống vẫn không hề bị mai một.

Cần phải khẳng định, chợ có vai trò quan trọng, góp phần đáng kể trong việc phát triển kinh tế xã hội của từng địa phương nói riêng và cả nước nói chung. Chợ là nơi lưu thông hàng hóa, nơi cung cấp hàng hóa thiết yếu. Ví dụ như lương thực, thực phẩm, hàng hóa tiêu dùng khác, đáp ứng nhu cầu của nhân dân. Đồng thời tạo việc làm, gia tăng cơ hội sinh kế cho người dân, tạo nguồn thu cho ngân sách. Sự phát triển của chợ cũng được coi là yếu tố phản ánh tốc độ phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.

Chợ dân sinh, chợ truyền thống vẫn giữ vai trò quan trọng đối với đa số người dân. Ảnh: Như Trang.  
Chợ dân sinh, chợ truyền thống vẫn giữ vai trò quan trọng đối với đa số người dân. Ảnh: Như Trang.

Ông Trần Duy Đông – Vụ trưởng Vụ thị trường trong nước (Bộ Công Thương) đánh giá:

Sự phát triển của chợ cũng được coi là yếu tố phản ánh tốc độ phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Tổng mức lưu chuyển hàng hóa qua chợ chiếm trên 40% tổng mức lưu chuyển hàng hóa của cả nước.

Cùng với sự phát triển kinh tế xã hội đã xuất hiện nhiều kênh phân phối hàng hóa hiện đại như siêu thị, trung tâm thương mại, bán hàng online… Tuy nhiên, trên thực tế, chợ vẫn là kênh lưu thông thực phẩm chính. Gần 70% thực phẩm lưu thông qua chợ của người tiêu dùng Việt Nam. Phần lớn người tiêu dùng Việt Nam vẫn giữ thói quen đi chợ vào mỗi buổi sáng. Văn hóa mua bán, mặc cả tại các chợ đã trở thành một nét rất riêng của “chợ” Việt Nam.

Ông Đông nói thêm:

Chợ có vai trò quan trọng trong việc giúp người dân thành phố dễ dàng tiếp cận thực phẩm tươi sống có lợi cho sức khỏe với giá cả phải chăng, kết nối nền kinh tế nông thôn và thành thị, mang lại những cơ hội kinh tế và việc làm cho nhiều người dân. Chợ cũng là nơi lưu giữ các giá trị văn hóa, lịch sử và tạo ra những không gian công cộng tích cực, gắn kết người dân. Vì vậy, việc xây dựng các chính sách phát triển và quản lý chợ trong bối cảnh hiện nay có ý nghĩa rất quan trọng.

Đối với người dân Việt Nam, chợ dân sinh, chợ truyền thống đã trở thành một phần của cuộc sống
Đối với người dân Việt Nam, chợ dân sinh, chợ truyền thống đã trở thành một phần của cuộc sống

Khi mỗi sáng các bà, các mẹ lại lục đục dậy từ sớm để đi ra chợ mua mớ rau, cân thịt, hay là gói quà sáng… vì ở chợ, chẳng thiếu một thứ gì. “Đi chợ sớm vừa vắng, đồ lại tươi ngon” – bà Trần Thị Thanh (phố Pháo Đài Láng, Cầu Giấy, Hà Nội) chia sẻ.

Với bà Nguyễn Thị Hoài Thu (phố Chính Kinh, Nhân Chính, Thanh Xuân, Hà Nội) cũng vậy. Nhà ngay cạnh chợ Nhân Chính, việc đi chợ đã là thói quen mà bà gắn bó chục năm qua. “Ngay cách nhà mấy chục mét có cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini nhưng tôi chỉ thích không khí ở chợ truyền thống”- bà Thu nói.

Thói quen mặc cả hàng hóa, hoặc “mua chịu” vì quen biết… là một nét văn hóa của các bà nội trợ khi mua sắm tại các chợ truyền thống. Điều này hoàn toàn không có ở siêu thị cũng như các kênh mua sắm hiện đại khác. Đó là lý do chợ truyền thống sẽ không thể bị lãng quên đối với người tiêu dùng Việt Nam.

Cần chiến lược phát triển

Thực tế cho thấy, sự phát triển một cách manh mún, tự phát của loại hình chợ truyền thống, chợ dân sinh cũng dẫn đến nhiều bất cập trong xã hội. Có tình trạng, nhiều chợ được nhà nước bỏ tiền đầu tư xây dựng. Song công tác quản lý không đồng bộ nên các tiểu thương kinh doanh không hiệu quả.

Cụ thể, việc cho phép buôn bán lấn chiếm lòng lề đường, xử lý không triệt để chợ tự phát. Đã dẫn đến người buôn bán hợp pháp trong chợ ế ẩm vì khách mua ngoài lề đường tiện hơn. Đó là một sự cạnh tranh không công bằng và nguyên nhân xuất phát từ việc giải quyết không dứt điểm của chính quyền địa phương.

Chợ truyền thống đã tồn tại và trở thành một nếp sống, một nét văn hóa đặc trưng của người dân Việt Nam
Chợ truyền thống đã tồn tại và trở thành một nếp sống, một nét văn hóa đặc trưng của người dân Việt Nam

Để giải quyết thực trạng đó, Nghị định số 02/2003/NĐ-CP và Nghị định số 114/2009/NĐ-CP được ban hành. Điều này tạo hành lang pháp lý để công tác phát triển chợ được tốt hơn. Bên cạnh những kết quả đạt được, cùng sự thay đổi của các quy định pháp luật liên quan. Qua hơn 10 năm triển khai đến nay, một số quy định của Nghị định số 02/2003/NĐ-CP và Nghị định số 114/2009/NĐ-CP đã bộc lộ nhiều bất cập, hạn chế.

Theo bà Lê Thu Hiền – Trưởng phòng Hạ tầng thương mại, Vụ thị trường trong nước (Bộ Công Thương):

Văn bản quy phạm pháp luật được ban hành mới dẫn đến một số quy định tại Nghị định số 02/2003/NĐ-CP và Nghị định số 114/2009/NĐ-CP không còn phù hợp, một số văn bản viện dẫn tại Nghị định đã hết hiệu lực…

Bên cạnh đó, việc chuyển đổi mô hình quản lý chợ gặp rất nhiều khó khăn. Tuy đã được quy định nhưng số lượng doanh nghiệp và hợp tác xã kinh doanh, quản lý chợ còn ít, nhất là tại địa bàn khó khăn.

Có thể bạn quan tâm: Khuyến khích đầu tư phát triển chợ hiện đại, bảo đảm an toàn thực phẩm

Ngoài ra, còn một số vướng mắc, bất cập phát sinh từ thực tiễn phát triển và triển khai. Hiện nay, nhiều chợ đô thị được đầu tư từ ngân sách nhà nước đã xuống cấp. Cần nâng cấp, cải tạo để đảm bảo các điều kiện phòng cháy chữa cháy, an toàn thực phẩm… Tuy nhiên, quy định hiện tại trong Nghị định về phát triển chợ lại không được dùng ngân sách nhà nước đầu tư chợ đô thị, quy định này đã không còn phù hợp với thực tiễn. Không chỉ vậy, chất lượng của các quy hoạch còn thiếu đồng bộ, tầm nhìn. Cũng như chưa theo kịp sự phát triển kinh tế – xã hội.

Giới chuyên gia nhận định, chợ truyền thống đã tồn tại và trở thành một nếp sống, một nét văn hóa đặc trưng của người dân Việt Nam. Chính vì thế, chúng ta cần gìn giữ nét văn hóa này. Đồng thời kết hợp yếu tố hiện đại để phù hợp với sự phát triển của thời đại.

Muốn làm được điều này, Nhà nước cần phải có những chính sách ưu đãi và chiến lược cụ thể. Nhằm thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước xây dựng và phát triển các dự án chợ. Nâng chợ truyền thống lên một tầm cao mới, giữ vững vai trò, vị trí của chợ đối với đời sống vật chất và tinh thần của người dân Việt Nam.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Liên Hệ